Een levendig platteland. Een bruisende plattelandscultuur. Een prachtig agro-ecologisch landschap. Allemaal goede dingen die de meeste mensen, of ze nu in de stad, de voorsteden of op het platteland wonen, graag zouden zien. Toch gebeurt er bijna overal in Europa het tegenovergestelde: naarmate de jongeren vertrekken, kan het leven op het platteland zich niet herstellen, gaat de plattelandscultuur verloren met het overlijden van de oudere generatie en raakt het agro-ecologische landschap steeds verder aangetast doordat de landbouwbedrijven steeds groter en meer geïndustrialiseerd worden.
Voor José González, een kleinschalige fruitteler in Zuidoost-Andalusië, is het antwoord simpel: de sleutel is de winstgevendheid van het bedrijf. “Mensen hebben het tegenwoordig altijd over het ‘ontvolkende Spanje’. Dat we wifi in de dorpen moeten aanleggen, dat we DSL of glasvezel moeten installeren… Maar dat is niet de kern van de zaak. De kern is dat de mensen die in de dorpen wonen er ook echt wonen. Niets meer en niets minder. Daarom moeten we de kleinschalige producenten steunen.”
Op José’s 10 hectare fruitbomen heeft hij 3 fulltime medewerkers in dienst, en zijn vrouw Miriam werkt fulltime in de verkoop en administratie. José heeft zijn bedrijf bewust zo ingericht dat hij zijn personeel het hele jaar door aan het werk kan houden en hen een fatsoenlijk loon kan betalen. Hoewel hij toegeeft dat dit makkelijker is met dit soort hoogwaardige fruitteelt dan bijvoorbeeld met grootschalige graanbouw, zijn de principes voor hem hetzelfde.
Zoals José zegt: alles “hangt af van de werkomgeving.” Als een boer zijn werknemers goed behandelt, als hij ze initiatief laat nemen, verantwoordelijkheid geeft en een fatsoenlijk salaris biedt, dan blijven ze. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar in de wereld van landarbeiders ontbreken die dingen helaas vaak. José voegt eraan toe dat de lakmoesproef voor een goede boer is of zijn werknemers jaar na jaar blijven. Hij is er trots op te kunnen zeggen dat de zijne “al vele jaren bij mij werken”.
Natuurlijk moet het bedrijf financieel gezond zijn om überhaupt werknemers te kunnen hebben. Zoals José ons eraan herinnert, is boeren hard werken, maar “het is nog zwaarder als het niet winstgevend is”. En op de lange termijn, als de kinderen van boeren alleen maar hard werken zien en er niets voor terugkrijgen, “gaan ze naar de universiteit en komen ze niet meer terug. Maar als je een winstgevende boerderij hebt waarmee je een fatsoenlijk leven kunt leiden, is de kans veel groter dat je kinderen op het platteland blijven wonen. Dat is de sleutel. Er zijn geen andere factoren die ertoe doen – het gaat erom een fatsoenlijk inkomen te verdienen. Niets meer.”
Misschien is de boodschap voor de herbevolking van het platteland wel dat we de luxe van het moderne leven moeten vergeten en ons meer moeten richten op de basisprincipes waarom iemand überhaupt op het platteland zou willen wonen. En vooral: hoe dat (financieel) mogelijk zou kunnen worden. José werkte vijftien jaar in Madrid voor een multinational, reisde naar Europese hoofdsteden en leidde een comfortabel leven. Toen keerde hij terug naar zijn dorp en de boerderij van zijn vader. Waarom?
“Je kunt de kwaliteit van de werkomgeving niet vergelijken. Als je, zoals wij, ecologisch boert, is het moeilijk om een gezondere werkomgeving te vinden! Ik zou het nooit meer willen ruilen. Hier ben ik in mijn dorp, op een prachtige, gezonde plek – het is echt geweldig, er is geen vergelijking mogelijk!”
Met José’s team van werkers, en niet te vergeten de vogels en insecten die zijn boerderij hun thuis noemen, bruisen zijn velden van leven. Dankzij het onderhoud van de eeuwenoude terrasvelden en de irrigatiesystemen uit de Moorse tijd is het landschap waar zijn boerderij deel van uitmaakt prachtig en productief. José heeft een manier gevonden om dit te bereiken én winstgevend te zijn. Of beter gezegd, de winstgevendheid heeft hem dit mogelijk gemaakt. Zoals hij ons steeds weer voorhoudt: om het platteland te redden, hebben we allereerst iets heel eenvoudigs nodig – kleine boeren moeten winstgevend zijn. Niets meer.
Meer over dit onderwerp
Schrijf u in voor onze nieuwsbrief
We plaatsen regelmatig verhalen over het werk van onze leden en de geschiedenis van de landbouw in Spanje. Wil je meer van die verhalen horen? Meld je dan aan voor onze e-mailnieuwsbrief.
Lees voor verzending eerst ons privacybeleid door.
Relaties opbouwen
De boerderij van Paco Bedoya
Avocado’s oogsten bij Jose’s
Pedro Castellar de la Frontera
De amforen van Tierra Savia
